Dowladaha Soomaaliya iyo Suudaan ayaa kala saxiixday heshiis ku saabsan dhanka ciidamada,heshiiska ayaan ka danbeeyey wadahadalo maalma qaatay oo magaalada Kahrtuum ay ku yeesheen wasiirada gaashaandhigga wadamada Suudaan iyo Soomaaliya.

Saxiixa heshiiska oo ay goob joog ka ahaayeen wasiirada gaashaandhigga Soomaaliya C/xakiin Maxamuud Xaaji Fiqi iyo dhiggiisa Suudaan C/rixiin Maxamed Xuseen ayaa waxaa qalinka ku wada duugay gudoomiyaha maxkamadda ciilamada qalabka sida ee Soomaaliya Gen.Xasan Maxamed Xuseen “Muungaab” iyo gudoomiyaha garsoorayaasha ciidamada Suudaan Axmed Jaamac.

Heshiiska ayaa intiisa badan ku saabsanaa dhanka Milateriga,waxaana ku xusay heshiiskan inuu noqdo mid si deg deg ah u dhaqan gali doona,waxaana kamid ah qodobada heshiiskaa in dalka Suudaan uu sida ugu dhaqsaha badan tababaro ciidan ay siiyaan ciidamada dowladda Soomaaliya.

Waxaa  qudbad ka jeediyey  wasiirka Gaashaandhigga xukuumadda Soomaaliya C/xakiin Maxamuud Xaaji Fiqi munaasabad casho sharaf ah oo lagu sagootinayey waftiga dowladda Soomaaliya ayaa dowladda Suudaan uga mahadceliyey taageerada aan kala go’a lahayn ee ay la barbar taagan tahay shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed.

Wasiirka Gaashaandhigga Suudaan C/rixiin Maxamed Xuseen oo isne goobta ka hadlay ayaa sheegay in Soomaaliya iyo Suudaan aysan kala ahayn laba dal balse ay yihiin hal shacab oo walaalo ah,wuxuuna ballan qaaday in Suudaan iney si deg deg ah u hirgalin doonto heshiiskan cusub ee lagu dhisayo ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya.

Afhayeenka baarlamaanka Soomaaliya, maxamad Ismaan Jawaari ayaa maanta si cajaa ib badan ugu dhawaaqay fashilaadii soo wajahday xildhibaanadii waji gabaxa kala kulmay mowshinkii xukuumada lagu maja xaabin lahaa.

HALKAAN KU DHUFO SI AAD U DHAGEYSAYO

Wasiirka gaashaan-dhigga xukuumadda federaal-ka ah ee Soomaaliya, Cabdixakiin Xaaji Maxamuud Fiqi ayaa maanta la kulmay madaxweynaha waddanka Sudan Cumar Xasan Al-Bashiir

Cabdi Xakiin Xaaji Maxamuud Fiqi iyo  Cumar Xasan Al-Bashiir ayaa waxa ay ka wada hadleen sidii dowlada Suudaan ay u kaalmeyn laheyd dowlada Xassan Sheekh Maxamuud gaar ahaan dhanka meleteriga.

Wasiirka difaaca Soomaalda ayaa markii uu lakulmay madaxweynaha waqooyiga Suudan waxa uu ku wareejiyay dhanbaal uu uga siday madaxeyne Xassan Sheekh Maxamuud halkaas oo si sharaf leh looga gudoomay.

Fiqi oo waayahan caalmaka ku marayay safarro uu dib u dhig ugu baadi goobayo difaaca Soomaaliya  ayaa sidoo kale intiii uu Suudaan  ku sugnaa waxa uu la kulmay dhigiisa dalkaasi oo ay isla soo hadal qaadeen dib u hagaajinta ciidanka Soomaaliyed iyo sida Suudaan ay gacan uga geysan karto arintaasi.

Dowlada Suudaan ayaa waxa ay kamid tahay dowladaha soomaaliya ka taageera dib u dhiska ciidamada qalabka sida waxa ayna horay u tababartay boqolaal ka tirsan meleteriga arintaas oo qeyb ka ah dadaalada la doonayo in kooxda shabaab lagu cirib jaro

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdi Faarax Shirdoon (Saacid) ayaa saaka xafiiskiisa ku qaabilay wafti uu hogaaminayo wakiilka midowga Africa ee Soomaaliya Amb. Maxamed Saalax Anaadif iyo xubno ka tirsan saraakiisha sar sare ee Amisom.

Kulanka Ra’iisul Wasaaruhu la yeeshay wakiilka ayaa waxaa diirada lagu saarayey arrimaha amniga iyo horumarada ay ka sameeyeen ciidanka Amisom iyo kuwa dowladda dagaalka ay kula jiraan kooxda xag-jirka ah ee Alshabab.

Markii uu soo idlaaday kulanku waxaa saxafada si wada jir ah ula hadlay Ra’iisul Wasaaraha iyo wakiil Midowga Africa u qaabilsan Soomaaliya.

“Soomaaliya waxay xubin muhiim ah ka tahay midowga Africa oo maalmo ka dib u dabaal dagaya 50 guuradii ka soo wareegtay markii dhidibada loo asaasay midowga Africa, Soomaaliya waxay hormuud ka ahayd wadamadii asaasay Midowga Africa. Waxaan leeyahay hambalyo waxaan ururka ka rajaynayaa inuu sii xoojiyo sidii loo heli lahaa Africa oo gaarta horumar dhab ah” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Saacid oo dhanka kale xusay inuu u mahadcelinayo wadamada Africa ee ciidamadu ka joogaa Soomaaliya.

Wakiilka Midowga Africa u qaabilsan Soomaaliya ayaa dhankiisa sheegay sida ay uga go’antahay Midowga Africa sidii uu qayb libaax uga qaadan lahaa sidii nabad loogu soo dabaali lahaa Soomaaliya.

“Midowga Africa waxay u dabaal dagayaan 50 guuradii ka soo wareegtay asaaskii midowga Africa, waxaana muqdisho u imid inaan dadka Soomaaliya kala qayb qaato dabaal daga Ururka, waxaana muqdisho barito lagu qabanayaa xaflad balaaran” ayuu yiri wakiil midowga Africa oo dhanka kale sheegay in ay Ra’iisul Wasaaraha ka wada hadleen horumarada ay sameeyeen mudooyinkii danbe ciidanka Soomaaliya iyo kuwo AMISOM.

Magalada Addis Ababa ee dalka Ethiopia waxaa 25 bishaan ku kulmaya madxweynayaasha wadamada Afirca iyagoona u dabaal dagaya 50 guuradii ka soo wareegtay markii la asaasay midowga Africa, waxaana lagu wadaa in madaxweynayaasha Afirca shirkooda ay diirada ku saraan arrimaha Soomaaliya.

Xildhibaan lagu magacaabo Ibaarhim oo kamdi ahaa ragii ku howlanaa mowshinkii dowlada ka dhanka ahaa ayaa maanta saxaafada u sheegay in ay jiraan koox dalka awoodiisii leexsatay.

HALKAAN KA DHAGEYSO CODKA XILDHIBAAN IBRAAHIM

Xuseen Carab Ciise, gudoomiyaha gudiga difaaca Soomaaliya Xuseen Carab Ciise oo maanta saxaafada la hadlay ayaa waxa uu ka hadlay arin layaab leh.

HLAKAAN KU DHUFO SI AAD U DHAGEYSATO

Mid kamid ah xildhibaanadii waday mowshinkii fashilmay ayaa waxa uu maanta sheegay in shalay la dhigay mudaaharaad madaxtooyada laga soo abaabulay oo erayadii lagu dhawaaqayay ay kamid ahaayeen “Mowshin keeni iyo miino dhige waa isku mid”.

HALKAAN KA DHAGEYSO CODKA XILDHIBAANKA

Kadib kulan xildhibaanada Soomaaliyeed ay ku yeesheen Muqdisho ayaa xildhibaanadani mowshinka dib ula laabtay waxa ay ku sheegeen bedelida go’aankooda mid kamid ah xalka lagu doonayo in Soomaaliya  horay ugu socoto soo kabashada.

Inkasta oo xildhibanadaani ay sheegeen in ay ka laabteen mowshinka ayaa hada waxaa marag madoonta ah in ka laabashadooda ay aheyd mid ku timid diblamaasiyad aad u cajiib badan oo madaxda dowladu la isticmaashay xildhibaada ayna ku guuleesteen in ay gaarsiiyaan heer ay ka yaraadaan xildhibaanadu kuwa aan awood u leh dhaqaajinta mowshinka.

Gudoomiyaha Baarlamaanka Soomaaliyeed, Maxamed Cusmaan Jawaari oo shir gudoominayay kulankii maanta ayaa waxa uu ka dhawaajiyay in uu guul dareestay mowshinkaasi kadib markii xildhibaandii soo gudbiyay oo ahaa 93 mudane midba mar uu ka tanaasulay sidaa darteed xukuumadu ay sii shaqeyn doonto.

Si kastaba, waa markii ugu horeysay taariikhda dhaw xildhibaano ay la laabtaan mowshin ka dhan aha xukuumad, waxaana dadka ka falanqooda arimaha nuucaan oo kale ay ay sheegayaan in aysan quusan xildhibaanda guul dareestay ayna doonaaan in mar kale ay dib u soo laba kacleeyaan ayna miiska soo saaran mowshinka iyaga oo doonaya in ay la fiirsadaan xilli ay taagantahay kala qeyb-sanaan xagga siyaasada ah.

Haweeney lagu magacaabo  Xabiibo Xasan  Warsame oo kamid ahayd Baarlamankii Maamulkii Azania ee Prof Gaandi ayaa waxa ay ka dhawaajisay in ay dhisayaan xibiga dib u xoreynta Jubbaland kadib markii ay arkeen in dhib badan uu jiro iyada oo intaa sii raaciyay in Axmed Madoobe oo deegaanka Jubaland aan ku dhalan uu af-genbi ku sameeyay dadka deegaanka.

HALKAAN KU DUFO SI AAD U DHAGEYSATO